محمد مهدى اصفهانى

193

مجموعه فهرست گزيده نسخ خطى فارسى آسياى ميانه و قفقاز در علوم پزشكى ( فارسى )

« و مخلّصه تخميست شبيه به گشنيز و طريق اختيار كردنش آن است كه يك مثقال از روى به كوبند و در پنج سير آب جوشند تا به نيمه آيد صاف كنند و به ده درم قند شيرين كرده دو درم روغن زيت يا . . . بياشامند . . . شير گاو خورند نافع باشد . ان شاء اللّه تعالى باتمام رسيد و باختتام انجاميد » . گزارش متن : فهرست امراض و داروها با « مطلق صداع - پاشويه - صداع دموى » شروع و با « داء الثعلب و شيب و افراط جعودة - تشعق الشعر - هزال مفرط » خاتمه مىيابد . مؤلف نخست منظومه‌اى را در طبّ سروده و علاج الامراض نام نهاده كه داراى « 289 » بيت مىباشد . سپس بنا به درخواست يكى از فضلا آن را در 5 مقاله شرح نموده و در 18 ماه مبارك رمضان سال « 917 » يا « 944 » به پايان رسانده است و به سال « 1318 » ق در ايران به چاپ رسيده است . گزارش نسخه : نوع خط : نسخ زيبا * كاتب : نيكى محمد بن مرحوم مولانا شكر اللّه بن عبد الرحمن خزارى * تاريخ كتابت : 18 ماه مبارك رمضان 917 * محل كتابت : هرات * عنوانها و نشانيها : شنگرف و بنفش * نوع كاغذ : شرقى ، زرد * تعداد برگ : 85 * تعداد سطر : 15 * اندازهء متن : 16 * 10 سانتيمتر * اندازهء جلد : 24 * 17 سانتيمتر * نوع جلد : كاغذى با مقوا به رنگ سبز ، داراى ترنج و سرترنج قرمز ، عطف : تيماج يشمى ، لبه : تيماج قهوه‌اى . ويژگيهاى نسخه : نسخه مرمت شده و در ابتداى نسخه چهار مهر دايره‌اى و شش‌ضلعى و بيضى وجود دارد . در مهر دايره‌اى بزرگ مشكى نوشته شده است : « سرور دين حضرت نبوى - قاضى ملا عبد الواحد بن ملا محمد شريف » . و در مهر بيضىشكل اوّلى نوشته شده است : « واقف ملا عبد الواحد لامر ظهور الدين بن قاضى صدر 1298 ق » و در مهر بيضى ديگرى نوشته شده است : « بسم اللّه واحد - لا إله الّا اللّه - قاضى ملا عبد الواحد » . و در مهر شش‌ضلعى نوشته شده است : « ملّا مير ظهور الدين مخدوم 1288 » و در بالاى برگ نخستين وقفنامه‌اى كوتاه به اين صورت آمده است : « اين رسالهء يوسفى وقف است بر حظيرهء فيض ذخيرهء ملا مير ظهور الدين طاب مثواه به شرايط معتبرة فى وقفيّة تلك الحظيرة يقبل اللّه تعالى من . . . آمين رب العالمين » . اكثر حواشى بازنويسى شده است . متن حاشيه‌نويسى شده و در حاشيه تصحيح شده است . در پايان نسخه در سه برگ فهرست امراض و داروها آمده و داراى ركابه است . نك : فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء مرعشى ره ، ج 5 ، شمارهء 1849 و ج 22 ، شمارهء